از فوتبال پايه تا ليگ برتر، گاه پيشنهاد‌هاي غيرمتعارف مالي، پول‌هاي كلاني را جابه‌جا مي‌كند كه در تصور نمي‌گنجد، بازيكن و مربي هم نمي‌شناسد. انگار شمشير دولبه است؛ تيغ تيزي كه هر چقدر زورش برسد مي‌برد.

بازيكني كه به لطف پدر پولدارش مي‌خواهد با زور به پيراهن يك تيم برسد و مربي‌اي كه وقتي با يك بازيكن توانمند مواجه مي‌شود، مي‌خواهد مزد پوشيدن پيراهن تيمي را كه متعلق به خودش هم نيست، بگيرد.

در فوتبال ايران، درهاي بسته يك تيم براي خيلي‌ها با اسكناس باز شده است و در مقابل، عده زيادي را هم به جرم نداشتن پول پشت همان درهاي بسته نگه داشته‌اند.

گفته مي‌شد كه اين معضل در فوتبال پايه بيداد مي‌كند، اما كمي جستجو و كنكاش نشان مي‌دهد اين آفت حتي در بالاترين سطح فوتبال كشور يعني ليگ برتر، نمونه‌هاي مستندي دارد. براستي فوتبال هم مي‌‌‌تواند براي پولدارها باشد؟

تجربه نشان داده است اين مبالغ هنگفت به هيچ عنوان ضامن بقاي بازيكن در يك تيم نيست و پول، ماندگاري در دنياي فوتبال را موجب نمي‌شود.

فوتبال ميدان عمل است و دقايقي كه بسرعت دست يك فرد را رو مي‌كنند تا پيراهني كه با اسكناس خريده است بناچار از تن درآورد و به كسي بدهد كه استعداد و توانايي و لياقتش را دارد.

آوازه بين‌المللي ايران

تاسف وقتي بيشتر مي‌شود كه آوازه اين واسطه‌گري‌ها و جابه‌جايي پول‌هاي پشت پرده، به فراتر از مرزها هم رسيده است تا چهره فوتبال ايران بخصوص براي ما كه ادعاي اخلاق‌مداري داريم خدشه‌دار شود.

روني كوكل، دروازه‌بان ۳۲ ساله آلماني   كه فصل گذشته براي پيكان بازي مي‌كرد  چندي پيش در گفتگو با شبكه تلويزيوني ARD  از حقيقتي تلخ در فوتبال ايران پرده برداشته است. او گفته است يك بار مربي دروازه‌بان‌‌ها در پيكان از من پول خواسته تا ترتيبي دهد كه در ميدان حضور پيدا كنم، البته كوكل تاكيد كرده كه اين پيشنهاد را نپذيرفته است.

براي بررسي اين موضوع و كشف حقايق تلخ احتياج نيست راه دور برويم. در همين دور و اطراف از فوتبال تهران گرفته‌ تا شهرستان‌ها، مواردي وجود دارد كه باورش چندان‌ سخت نيست.

فوتبال مال پولدارها نيست‌

حسن روشن كه در تيم‌‌هاي پايه استقلال فعاليت داشته است، مي‌گويد: وضعيت واقعا روزبه‌روز بدترمي‌شود، اما يك اصل را نبايد فراموش كرد كه فوتبال از اول هم ورزش پولدارها نبوده است. تمام بازيكناني كه به سراغ فوتبال مي‌آيند پول ندارند.

وي در ادامه درخصوص پيشنهادهاي غيراصولي مي‌گويد: پدر بعضي از بازيكناني كه مي‌خواستند به هر قيمتي پيراهن استقلال را بپوشند حاضر بودند از ۲ ميليون تا ۲۰ ميليون تومان بپردازند، اما بالاترين رقم فصل قبل به خود من پيشنهاد شد. پدر يكي از بازيكنان در رده سني جوانان حاضر بود مبلغ ۱۰۰ ميليون تومان بپردازد، آن هم در شرايطي كه وضعيت تيم ما خراب بود. مي‌گفت خرج تيم كنيد يا خودتان برداريد، اما من قبول نكردم.

روشن از حقيقتي ديگر پرده برمي‌دارد كه نشان مي‌دهد بزرگ‌ترين باشگاه‌هاي كشور نيز چندان بي‌ميل نيستند كه بخشي از هزينه‌هاي خود را به اين شيوه تامين كنند. وي در اين خصوص ادامه مي‌‌دهد خود باشگاه پيشنهاد مي‌كرد از ۲۵ نفري كه در فهرست قرار مي‌‌دهيد ۱۸ نفر اصلي را انتخاب كنيد و ۷ نفر باقي را پول بگيريد و در فهرست بگذاريد، تا به اين ترتيب بخشي از مشكلات مالي حل شود. در واقع اين چيزي بود كه مورد تاييد مديرعامل و مسوولان باشگاه قرار داشت‌، اما من به عنوان مسوول تيم‌هاي پايه نتوانستم وجدانم را زير پا بگذارم و در اين فضا كار كنم. در استقلال و حتي بسياري تيم‌‌هاي ديگر، خيلي از بازيكنان پايه در ازاي پرداخت مبلغي به تركيب اصلي رسيده‌اند، حتي اين موضوع در تيم‌هاي ليگ برتري هم رواج دارد.

حسن روشن مي‌افزايد: ۴ - ۳ مربي در ليگ برتر به صورت حرفه‌اي بازيكن جابه‌جا مي‌كنند يا در ازاي گرفتن مبلغي، آن بازيكن را به تركيب اصلي مي‌رسانند. وقتي مدير فني تيم ملي جوانان بودم مربيان التماس مي‌كردند يك كاري بكن قرارداد ما را تمديد كنند. مي‌گفتم من فقط يك راي دارم؛ اگر خوب باشيد مي‌مانيد، اما بعد متوجه شدم كه موضوع فقط ماندن روي نيمكت تيم نبوده است، بلكه از اين راه درآمدهاي ديگري هم داشته‌اند.

نيمكت‌نشيني به خاطر بي‌پولي‌

محسن - م، بازيكن ۲۳ ساله‌اي كه اكنون در يكي از تيم‌هاي تهراني توپ مي‌زند، حدود ۵ سال پيش براي بازي در تيم‌هاي پرسپوليس تست مي‌دهد، حتي از نظر فني تاييد مي‌شود،‌ اما چون پول مورد نظر مربي را پرداخت نمي‌كند به يك نيمكت‌نشين محض تبديل مي‌شود و عاقبت پرسپوليس را ترك مي‌كند. در آن زمان يكي از مربيان قديمي تيم‌هاي پايه كه خودش سابقه بازي در پرسپوليس را ندارد، هدايت سرخپوشان را به عهده داشته است.

يكي از مربيان كه حدود ۲۰ سال در تيم‌هاي پايه فعاليت‌ داشته است و نمي‌خواهد نامي از او برده شود، در اين خصوص به خبرنگار جام‌جم مي‌گويد: از اين موارد خيلي زياد است. در واقع به امري عادي تبديل شده است. چندين سال پيش كه ۱۶ ميليون تومان خيلي پول بود يك شركت بزرگ فرش در ايران اين مبلغ را به مربي يكي از تيم‌هاي تهران داد تا پسرش را بازي دهند كه آخرسر هم فوتباليست نشد. مورد ديگر، پدر يكي از بازيكنان در شهرستان كه كارخانه توليد مصالح ساختماني داشت، پسرش را در تركيب اصلي يك تيم تهراني گذاشتند و او مصالح ساخت و ساز يكي از اماكن مورد نظر مديرعامل آن تيم را تامين كرد.

ارتباط مديران با دلالان‌

محمد احمدپور، مدير فني و سرمربي سابق تيم پايه پاس در گفتگو با جام‌جم تصريح مي‌كند، موضوع فراتر از تيم‌هاي پايه است. حكايت اين است كه وقتي پدر خانواده خراب است بچه‌ها هم مثل او خراب مي‌شوند. اكنون در فوتبال ما هم وقتي در ليگ برتر مربيان دلالي مي‌كنند و واسطه‌ها هر كاري مي‌‌خواهند انجام مي‌دهند، از تيم‌هاي پايه نبايد انتظار زيادي داشت. حتي مديران هم گاهي با دلالان در ارتباط هستند، بازيكنان بااستعداد پشت خط مي‌مانند و آنها كه يكصدم توانايي يك بازيكن بااستعداد را ندارند در تركيب قرار مي‌گيرند تا اين وسط عده‌اي سود خودشان را ببرند.

وي ادامه مي‌دهد: وقتي در پاس بودم پدر يكي از همين بازيكنان چند بار به باشگاه آمد و گفت من خيلي از نظر مالي تامين هستم، اما اهل زيرميزي دادن نيستم. اگر مي‌خواستم با اين پول‌ها پسرم را بازيكن كنم چند سال پيش كه پرسپوليس از من ۲ ميليون خواست مي‌دادم، اما اين كار را نكردم.

احمدپور مي‌افزايد: كسي كه فوتبال بلد باشد پول ندارد، اما متاسفانه الان هم به دنبال مسائل مادي هستند. فوتبال به سوءاستفاده و كاسبي يك عده تبديل شده و تعدادي از خانواده‌ها كه فكر مي‌كنند مي‌توانند استعداد را هم با پول بخرند، سرمايه‌ خود را هدر مي‌دهند.

وي با اشاره به علت‌هاي اين موضوع خاطرنشان مي‌كند: وقتي منشا مشكل دارد اعضا هم دچار مشكل مي‌شوند. شما اگر دقيق شويد مشابه اين اتفاقات را حتي در فدراسيون فوتبال مي‌بينيد. معلوم است كه هيچ كس درصدد اصلاح برنمي‌آيد، چون ممكن است حتي منافع خودش به خطر بيفتد.

به حق‌كشي عادت كرده‌اند

محمد پنجعلي كه تا چندي پيش مسووليت تيم‌هاي پايه پرسپوليس را به عهده داشت، در مورد اين موضوع تصريح مي‌كند: من بارها و بارها با اين موضوع برخورد كردم. خيلي هم اپيدمي شده است. به مربي پول مي‌دهند. شبانه با مربي در ارتباط هستند و براي قرار گرفتن در تركيب مشورت و معامله مي‌كنند كه واقعا جاي تاسف دارد.

وي ادامه مي‌دهد: متاسفانه بعضي‌ها عادت كردند كه حق‌كشي كنند و زور بگويند. اين پيشنهادها هم از سوي مربيان و هم از طرف بازيكنان مطرح مي‌شود و فقط مختص تيم‌هاي پايه نيست و حتي در ليگ برتر ديده مي‌شود كه من از كار كردن در چنين فضاهاي مسمومي واقعا بيزارم.

پنجعلي ادامه مي‌دهد: وضعيت براي بازيكنان شهرستاني بدتر است. آنها با هزار اميد و آرزو از شهرستان به تهران مي‌آمدند تا موقعيت پيدا كنند، بعد هم پيشنهاد مي‌كنند كه اگر مي‌خواهي در فهرست باشي بايد اين مبلغ را بپردازي. بازيكني كه با سختي مشكلات بي‌شمار خوابگاه‌ها در تهران را تحمل مي‌كند كه اگر پول داشت به تهران نمي‌آمد و سراغ فوتبال نمي‌رفت كه هم دوري از خانواده را تحمل كند و هم پول بپردازد.

وي با اشاره به مشكلات عديده‌اي كه براي حل اين معضل وجود دارد، خاطرنشان مي‌كند: به اين راحتي‌ها نمي‌توان با اين معضلات مقابله كرد، چون دلال‌ها واقعا در فوتبال ايران جاي خود را باز كرده‌اند و متاسفانه از اين بابت به سودهاي زيادي رسيده‌اند. اگر بخواهيم با اين پديده مبارزه كنيم بايد از مديران و مسوولان آغاز كنيم چون اگر آنها به اين واسطه‌ها بها ندهند هيچ كاري نمي‌توانند انجام دهند.